Olejki eteryczne w naturalnym, ręcznie robionym mydle vol. 1

Olejki eteryczne w naturalnym, ręcznie robionym mydle

Od razu przyznaję się, że nie jestem ekspertem od olejków eterycznych i aromaterapii. Z racji tematyki bloga, olejki eteryczne interesują mnie pod kątem swojej przydatności w ręcznie robionym mydle bądź innych prostych kosmetykach hand made. Jeżeli interesują was terapeutyczne właściwości olejków i chcecie pogłębić swoją wiedzę w tym zakresie, polecam specjalistyczne książki bądź blogi poświęcone aromaterapii. Jest ich trochę (książek i blogów) i ja sama chętnie do nich zaglądam, bo nie ukrywam, że bardzo lubię wykorzystywać olejki eteryczne w moich mydłach. Jeżeli też macie zamiar je stosować, warto pogłębiać swoją wiedzę na ich temat. Pozwala to uniknąć rozmaitych niespodzianek i stworzyć mydło, które będzie najlepiej dostosowane do konkretnych potrzeb.

Olejki eteryczne – stosować czy nie?

Stosowanie olejków eterycznych w mydłach jest opcjonalne. To od was zależy czy dodacie do swojego mydła olejek czy też nie. Są mydlarze, którzy nie lubią ani olejków eterycznych ani zapachowych i robią mydła bezzapachowe. I to jest w porządku, takie mydło nie jest gorsze, wciąż spełnia swoją funkcję – myje skórę i usuwa zanieczyszczenia nie powodując nadmiernego przesuszenia. Po prostu nie pachnie. To znaczy pachnie, ale ten zapach jest bardzo delikatny i słabo wyczuwalny, często w mydle przebija się zapach olejów jakie zostały użyte do jego zrobienia. Takie niepachnące mydło jest za to idealne dla kobiet w ciąży, małych dzieci oraz alergików bowiem u wszystkich tych grup należy dość ostrożnie i z rozwagą stosować olejki eteryczne bądź nie stosować ich wcale.

Niemniej jednak odłam mydlarzy dodających olejki eteryczne do mydła jest prężny bo, nie czarujmy się, zapach kosmetyku jest bardzo ważny dla wielu osób. Często to właśnie zapach przekonuje nas do zakupu danego kremu czy szamponu. Innymi słowy, po prostu przyjemnie jest się myć pachnącym mydłem.

Olejki eteryczne w naturalnym, ręcznie robionym mydle

Zalety…

Olejki eteryczne wydają się dość oczywistym wyborem jeśli chodzi o nadawanie zapachu ręcznie wyrabianym mydłom. Czemu?

  • Po pierwsze, nie ma dla nich zbyt dużej alternatywy – owszem są olejki zapachowe, czyli zapachy syntetyczne, ale duża część mydlarzy stara się maksymalnie kontrolować składniki jakie dodaje do swojego mydła i unika sztucznych substancji. Olejki eteryczne pozyskiwane są z surowca roślinnego przy pomocy destylacji parą wodną bądź ekstrakcji, więc jak najbardziej spełniają wymóg  „naturalności”.
  • Po drugie, są raczej łatwo dostępne, większość z nich można znaleźć w aptekach, sklepach zielarskich, kwiaciarniach.
  • Po trzecie, w przeciwieństwie do olejków zapachowych tylko część olejków eterycznych przyspiesza zastyganie mydła.
  • Po czwarte, zapach większości olejków, choć dosyć jednowymiarowy, jest po prostu ładny. Nie ma tu żadnych sztucznych nut – zapach olejków cytrusowych przypomina prawdziwe cytrusy, a nie przywodzi na myśl zapachu płynu do naczyń. Przy odpowiednim połączeniu olejków można uzyskać naprawdę piękne nuty zapachowe.
  • No i po piąte olejki eteryczne są substancjami, które w badaniach wykazują pozytywny wpływ na zdrowie i kondycję skóry i włosów człowieka.

i wady olejków eterycznych

Warto jednak być świadomym, że stosowanie olejków w mydłach ma również swoje wady. Olejki eteryczne nie są tanie, a zazwyczaj potrzebujemy ich jakieś 10-15 gramów na pół kilo olejów, żeby ich zapach był wyczuwalny. To całkiem sporo, biorąc pod uwagę koszt 7-10 ml buteleczki, który oscyluje w granicach 7-15 złotych (są i dużo droższe olejki). Zwiększa to oczywiście koszt wytworzenia mydła.

Zapach olejków po jakimś czasie ulatnia się z mydła. Niektóre z zapachów ulatniają się z mydła bardzo szybko (olejki cytrusowe) inne wolniej (geranium, paczuli). Większość zapachów jest trudno wyczuwalna po roku od zrobienia mydła, a niektóre zapachy wietrzeją dużo wcześniej na przykład po dwóch, trzech miesiącach. Można przedłużać żywotność olejku „kotwicząc” go przy pomocy na przykład glinek, ale powiedzmy to sobie szczerze nie daje to jakichś spektakularnych efektów.

Olejki eteryczne mogą wykazywać działanie uczulające, większość nie jest wskazana dla kobiet w ciąży, a część olejków (zwłaszcza te przyprawowe, jak na przykład cynamonowy czy anyżkowy) może działać drażniąco na skórę, zwłaszcza tę wrażliwą. To, jak reagujemy na olejek eteryczny jest indywidualną sprawą. Dlatego uwaga: zanim dodacie jakiś olejek do mydła przetestujcie go na sobie. Olejków oczywiście nie stosujemy bezpośrednio na skórę, ale wystarczy dodać go do ulubionego oleju (jojoba, arganowy) i obserwować reakcję. Jeśli po takim teście nic się nie będzie działo to i po dodaniu go do mydła też prawdopodobnie nic się wam nie stanie bo kontakt skóry z mydłem jest krótki.

Olejki eteryczne w naturalnym, ręcznie robionym mydle

Jak stosować olejki w mydle?

Ja staram się mieć zdroworozsądkowe podejście do olejków w mydłach. Nie widzę sensu dodawania do mydeł bardzo drogich olejków, takich jak olejek z rumianku rzymskiego czy olejek różany (nie mylić z olejkiem z drzewa różanego). Mydło jest kosmetykiem, który spłukujemy, czas jego kontaktu ze skórą jest dość ograniczony, a tym samym ograniczony jest czas oddziaływania wszystkich potencjalnych dobrodziejstw olejków eterycznych. Nie natknęłam się nigdzie na badania efektywności olejków w mydłach.

Bynajmniej nie twierdzę, że olejki w mydłach nic nie dają skórze, ale nie chcę też rozpowszechniać jakichś fałszywych przekonań, że wyprawiają cuda na kiju. Dużo olejków ma działania bakteriobójcze i przeciwgrzybicze, mogą być pomocne na przykład w walce z trądzikiem i jest to udowodnione naukowo, ale nie oznacza to, że mydło z takim olejkiem usunie przyczynę danego schorzenia.
(W tym kontekście warto pamiętać, że kosmetyki nie leczą, mogą jedynie wspomagać walkę z procesami chorobowymi, bądź w niej nie przeszkadzać. Z poważnymi schorzeniami trzeba udać się do lekarza.)

Dla tych z was, którzy olejki uwielbiają i nie wyobrażają sobie mydła bez nich, przygotowałam dziś tabelkę, taką małą pigułkę podstawowej wiedzy o olejkach eterycznych w sam raz na potrzeby początkującego mydlarza. Znajdziecie w niej króciutką charakterystykę popularnych, niedrogich i w miarę łatwo dostępnych olejków eterycznych. W drugiej kolumnie znajduje się opis działania poszczególnych olejków na skórę i błony śluzowe, czyli z tymi partiami naszego ciała z którymi mydło ma styczność. W trzeciej kolumnie znajdują się przykłady olejków, które z wybranym olejkiem tworzą ciekawe nuty zapachowe i można je z powodzeniem razem łączyć. W ostatniej kolumnie znajdują się ewentualne działania niepożądane, które należy wziąć pod uwagę zanim zastosuje się dany olejek.

Tak na marginesie, zdaję sobie oczywiście sprawę, że zapach to bardzo subiektywna kwestia. To, co dla jednej osoby jest pięknym zapachem, dla innej może być nie do zniesienia. Mnóstwo osób nie cierpi zapachu paczuli, która kojarzy się trochę z zapachem starego hipisa. 🙂 Pewnie jest spora grupa osób, która nie znosi olejków cytrusowych czy olejku sosnowego, bo budzą u nich skojarzenia z odświeżaczami powietrza. Ja na przykład średnio toleruję anyżek (kojarzy mi się z nielubianymi cukierkami z dzieciństwa), a uwielbiam cynamon czy ylang ylang. Nic się z tym nie da zrobić. Każdy ma swój gust. Dlatego połączenia, które podaję to tylko punkt wyjścia. Najlepiej eksperymentować i sprawdzać samemu jaki zapach do was przemawia a jaki nie. Czasem można się nieźle zdziwić, bo nielubiany przez nas olejek w połączeniu z innym daje niebanalny, intrygujący zapach.

Tabela Olejków Eterycznych

Olejek eteryczny

Działanie

Najlepsze połączenia

Uwagi

Anyżkowy (1) (pimpinella anisum) /biedrzeniec/

Anyżkowy (2) (illicium verum)
/anyżek gwiaździsty/

Ma działanie antyseptyczne, antybakteryjne

Działa przeciwgrzybiczo, odstrasza owady

Olejek z czarnego pieprzu, cedrowy, pomarańczowy

Olejek lawendowy, różany,  sosnowy, pomarańczowy

Może działać drażniąco na skórę – zawiera anetol

W dużych dawkach może wykazywać działanie narkotyczne

Bazyliowy

Koi skórę po ukąszeniach owadów

Olejek lawendowy, miętowy, geraniowy, olejki cytrusowe, hyzopowy

Raczej nie jest drażniący, ale może podrażniać bardzo wrażliwą skórę

Bergamotkowy

Działa bakteriobójczo, świetny do skóry tłustej łagodzi trądzik, opryszczkę, egzemę, łuszczycę

Olejek z drzewa herbacianego, sandałowy, lawendowy, ylang ylang

Fototoksyczny – nie powinno się go dodawać do kremów, balsamów, maseł przeznaczonych na dzień. W mydle bezpieczny – spłukiwany

Z czarnego pieprzu

Pomocny przy siniakach (jako kompres) i odmrożeniach

Olejek rozmarynowy, geraniowy, kadzidłowy (frankincense), lawendowy

Może drażnić skórę, zwłaszcza w dużym stężeniu. Warto stosować
z umiarem

Cedrowy (cedrus atlantica)

Działa ściągająco antyseptycznie, łagodzi trądzik, łupież, egzemę dermatozy, pomocny przy utracie włosów

Olejek paczulowy, wetiwerowy, sandałowy

Cynamonowy

Mocno antyseptyczny, antybakteryjny, pomaga zwalczać brodawki, łagodzi ugryzienia owadów

Olejek lawendowy, olejek pomarańczowy, cytrynowy

Może być mocno drażniący, nie należy stosować go bezpośrednio na błony śluzowe, w mydle używam do 1%

Cyprysowy

Pomocny przy skórze tłustej, żylakach, rankach i nadmiernym poceniu

Olejek cedrowy, z drzewa różanego, lawendowy, mandarynkowy

Cytrynowy

Antyseptyczny, antybakteryjny, rozjaśnia skórę, dobry dla skóry tłustej i trądzikowej, pomocny przy łamliwych paznokciach

Inne olejki cytrusowe, olejki kwiatowe, olejek goździkowy, z drzewa herbacianego

Fototoksyczny – nie powinno się go dodawać do kremów, balsamów, maseł przeznaczonych na dzień. W mydle bezpieczny – spłukiwany. Może podrażniać bardzo wrażliwą skórę.

Z drzewa herbacianego

Pomocny przy skórze trądzikowej, łagodzi ukąszenia owadów, pęcherze, oparzenia, pomaga zapobiegać łupieżowi.

Olejek z trawy cytrynowej, bergamotkowy, mirrowy, geraniowy, lawendowy

Nierozcieńczony może powodować podrażnienia

Eukaliptusowy

Pomocny przy oparzeniach, pęcherzach, rankach, ugryzieniach, działa antywirusowo, antybakteryjnie

Olejek lawendowy, rozmarynowy, z drzewa herbacianego, paczuli,olejek z melisy, sosnowy, tymiankowy

Niewskazany dla małych dzieci

Geraniowy

Reguluje wydzielanie sebum, świetny dla cery tłustej i suchej, przyspiesza gojenie i regenerację skóry

Olejek z trawy cytrynowej, litsea cubeba, lawendowy, ylang ylang, olejek z czarnego pieprzu

Grejpfrutowy

Tonizuje i oczyszcza, świetny dla skóry tłustej i trądzikowej, działa tonizująca na skórę głowy

Inne olejki cytrusowe, ylang ylang, litsea cubeba, geranium, czarny pieprz

Fototoksyczny – nie powinno się go dodawać do kremów, balsamów, maseł przeznaczonych na dzień, w mydle bezpieczny – spłukiwany

Goździkowy

Ma silne działanie antyseptyczne, pomocny przy trądziku, siniakach, grzybicy, działa przeciwzapalnie

Olejek pomarańczowy, mandarynkowy, ylang ylang, imbirowy,

Może drażnić skórę, W mydle używam do 1%

Hyzopowy

Ma właściwości przeciwzapalne, łagodzi siniaki, pomaga w gojeniu ran

Olejek mandarynkowy, melisowy

Imbirowy

Pomocny przy trądziku, skórze tłustej, tonizuje, wspomaga wzrost włosów

Olejek lawendowy, olejki cytrusowe, goździkowy, paczuli, wetiwerowy, kadzidłowy

Może drażnić skórę w bardzo dużym stężeniu. Lekko fototoksyczny.

Z kadzidłowca

(frankincense)

Świetny dla dojrzałej skóry, delikatnie wygładza zmarszczki, blizny, doskonały dla cery suchej, mieszanej, rozjaśnia przebarwienia

Olejek geraniowy, lawendowy, wetiwerowy, sandałowy, bazyliowy, olejki przyprawowe, cytrusowe

Kadżeputowy

Ma właściwości antyseptyczne, łagodzi trądzik, łuszczycę, używany przy skórze tłustej

Olejek szałwiowy, lawendowy, geraniowy, sosnowy

Lawendowy

Ma właściwości antyseptyczne, działa kojąco na skórę, tonizuje, pomaga w walce z łupieżem, trądzikiem, łagodzi rany i ukąszenia

Olejek geraniowy, miętowy, olejki cytrusowe

Litsea cubeba (may chang)

Ma właściwości antyseptyczne, świetny do cery tłustej, pomocny przy trądziku i przebarwieniach

Olejek cedrowy, sandałowy, olejki cytrusowe, kwiatowe

Mandarynkowy

Dobry dla skóry tłustej i trądzikowej, rozjaśnia blizny i rozstępy, tonizuje.

Inne olejki cytrusowe, olejki przyprawowe

Fototoksyczny

*Melisowy z palczatki jawajskiej (cymbopogon winterianus)

Ma działanie antyseptyczne, przeciwzapalne, łagodzi egzemy, trądzik

Olejek sandałowy, cedrowy inne olejki cytrusowe

Z mięty pieprzowej (mentha arvensis)

Chłodzi skórę, pomaga przy świądzie, wysypkach i egzemie

Olejek lawendowy, cytrynowy, eukaliptusowy

Może działać uczulająco, niewskazany dla małych dzieci

Paczulowy

Wspomaga gojenie ran, świetny dla suchej, podrażnionej skóry, łagodzi trądzik, zapalenia, egzemę, infekcje grzybicze, łupież

Olejek wetiwerowy, sandałowy, olejki cytrusowe, olejek goździkowy

Pomarańczowy

Tonizuje skórę podrażniona i dojrzałą, dobry dla skóry tłustej

Inne olejki cytrusowe, olejki przyprawowe, olejek szałwiowy, kadzidłowy

Fototoksyczny – nie powinno się go dodawać do kremów, balsamów, maseł przeznaczonych na dzień, w mydle bezpieczny – spłukiwany

Rozmarynowy

Doskonale działa na skórę głowy i włosy, działa tonizująco i ściągająco, poprawia krążenie

Olejek lawendowy, olejki przyprawowe, olejek eukaliptusowy, miętowy

**Sandałowy (amyris balsamifera)

Działa kojąco na suchą, dojrzałą skórę

Olejek ylang ylang, mandarynkowy, wetiwerowy, lawendowy

Sosnowy

Ma działanie antyseptyczne, antybakteryjne i przeciwpotne, łagodzi otarcia i urazy

Olejek lawendowy, cedrowy, olejki ziołowe

Może drażnić błony śluzowe i powodować alergie

Z nasion szałwii hiszpańskiej (salvia hispanica)

Świetny do cery suchej, wygładza, przyspiesza gojenie ran, wygładza zmarszczki, rozstępy

Inne olejki ziołowe

Szałwiowy (salvia officinalis)

Pomaga regenerować skórę, wspiera w walce z cellulitem, rozstępami, świetny do przetłuszczających się włosów i tłustej cery

Olejek rozmarynowy, hyzopowy, cytrynowy

Niewskazany dla małych dzieci, epileptyków i kobiet w ciąży – zawiera tujon

Z trawy cytrynowej

Ma działanie antyseptyczne i ściągające, zwalcza trądzik, grzybicę, świetny dla skóry tłustej

Olejki kwiatowe, inne olejki cytrusowe, olejek z czarnego pieprzu, eukaliptusowy

Może podrażniać bardzo wrażliwą skórę

Tymiankowy

Ma bardzo silne właściwości antyseptyczne i antybakteryjne, doskonały do cery trądzikowej

Olejek sosnowy, bergamotkowy, inne oleje ziołowe, olejek cytrynowy

Należy używać w niewielkich ilościach, może drażnić wrażliwą lub uszkodzoną skórę

Wetiwerowy

Doskonały do cery dojrzałej, pozbawionej elastyczności, wygładza zmarszczki i rozstępy, przyspiesza gojenie ran

Olejek paczulowy, geraniowy, sandałowy

Ylang ylang

Świetny do cery mieszanej, podrażnionej skóry i trądziku, stymuluje wzrost włosów

Olejek lawendowy, olejki cytrusowe, olejek paczulowy, neroli

* Nie jest to olejek z melisy lekarskiej (melissa officinalis) a olejek z jednego z gatunków palczatki – cymbopogon winterianus. Coś w rodzaju kuzyna cymbopogon citratus czyli trawy cytrynowej. Olejek z melisy lekarskiej jest dużo droższy i ma nieco inne właściwości.

** Nie jest to prawdziwy olejek sandałowy z drzewa sandałowca. Prawdziwe olejki z sandałowca są stosunkowo drogie, kosztują od kilkuset złotych wzwyż za 10 ml. Można je znaleźć pod łacińskimi nazwami: Santalum Album (sandałowiec indyjski), Santalum Ellipticum (sandałowiec hawajski) bądź Santalum Spicatum (sandałowiec australijski).

 

 

Bibliografia:

Lawless, Julia
The Encyclopedia of Essential Oils. The Complete Guide to the Use of Aromatic Oils
in Aromatherapy, Herbalism, Health & Well-Being